Ослы (ишәкләр)

Дома́шний осёл или ишак — одомашненный подвид дикого осла, сыгравший важную историческую роль в развитии хозяйства и культуры человека и по-прежнему широко распространённый в хозяйстве многих развивающихся стран. Все одомашненные ослы относятся к африканским ослам, а попытки приручить куланов (азиатских ослов) до сих пор остаются безуспешными.

 

Период размножения у домашних ослов чаще всего приходится на весну и начало лета, но он не имеет чётких сроков. Рождается один, редко — два ослёнка (раз в 360 – 390 дней). Ослёнок питается молоком до 6—9 месяцев, траву начинает пробовать уже через две недели после рождения.

 

Достигает полного роста к двум годам. В этом возрасте ослят постепенно приучают к труду, уже в трёхлетнем возрасте ослы могут регулярно выполнять не очень тяжёлую работу.

 

Продолжительность жизни — 25—35 лет.

Чрезвычайно редко встречаются долгожители, доживающие до 45—47 лет.

 

В зависимости от породы ослы могут иметь рост 90—163 см, высота породистых ослов может варьировать от размеров пони до размеров хорошей лошади.

 

От своих более крупных родственников осёл отличается тем, что гораздо легче переносит отсутствие кормов и воды. Он кормится травянистой и кустарниковой растительностью.

Эти животные плохо переносят сырость и зимой нуждаются в сухих помещениях.

 

Приручение.

Одомашнивание осла состоялось гораздо раньше, чем это произошло с лошадью. Ослы были первыми животными, которых древний человек использовал для перевозки грузов. Уже около XL века до н. э. в дельте Нила держали одомашненных нубийских ослов.

 

В античную эпоху ослы попали в Европу, а в Грецию – около 1000 года до н. э.

 

Изначально ослы использовались для верховой езды и тяги повозок, но с появлением более быстрых и сильных лошадей были заменены ими. С тех пор упоминания об ослах в древних культурах почти обрываются.

 

Иногда ослы использовались для получения мяса, молока и кожи. Ослиная кожа в Средние века считалась наиболее пригодной для изготовления пергамента и барабанов.

 

Севернее Альп ослы начали встречаться только со времён римлян.

Йорт ишәге яки ишәк – хуҗалык һәм кешелек культурасы үсешендә мөһим тарихи роль уйнаган һәм күпчелек алга киткән илләрнең хуҗалыгында элеккечә киң таралган кыргый ишәкнең йортлаштырылган төрчеге. Барча йортлаштырылган ишәкләр африка ишәкләренә карый, ә куланнарны (азия ишәкләрен) ияләштерү теләге әлегә кадәр уңышсыз кала бирә.

 

Йорт ишәкләренең үрчү чоры ешрак язга һәм җәй башына туры килә, әмма аның төгәл вакыты юк. Бер, сирәк кенә ике ишәк туа (360 – 390 көнгә бер). Кечкенә ишәк 6 – 9 айга кадәр сөт белән туклана, чирәм ашауны  инде туганнан соң ике атнадан ук башлый.

 

Ике яшькә тулы үсешкә ирешә. Бу яшьтә ишәкләрне акрынлап хезмәткә ияләштерәләр, инде өч яшьлек вакытта ишәкләр даими рәвештә бик авыр булмаган эшне башкара ала.

 

Гомер озынлыгы – 25–35 ел.

45–47 яшькә кадәр яшәүче озын гомерлеләр бик сирәк очрый.

 

 

Токымына карап ишәкләр 90–163 см буйлы була алалар, нәселле ишәкләрнең буйлары пони зурлыгыннан алып яхшы ат зурлыгына кадәр тирбәлергә мөмкин.

 

Үзенең эрерәк туганнарыннан ишәк азык һәм су юклыгын күпкә җинелрәк кичерүе белән аерыла. Ул үләнле һәм куакчыл үсемлекләр белән туклана.

Әлеге хайваннар дымлылыкны начар кичерәләр һәм кышын коры биналарга мохтаҗ.

 

Кулга ияләштерү.

Ишәкне йортлаштыру атка караганда күпкә иртәрәк була. Ишәкләр – борынгы кеше йөк ташуда кулланган беренче хайваннар. Инде б. э. кадәр (безнең эрага кадәр) XL гасыр тирәсендә Нил дельтасында йортлаштырылган Нубия ишәкләрен тотканннар.

 

Антик чорда ишәкләр Европага эләгә, ә Грециягә – б. э. кадәр 1000 ел тирәсендә.

 

Башта ишәкләр атланып йөрү һәм арба тарту өчен файдаланыла, әмма күпкә тизрәк һәм көчлерәк атлар пәйда булу белән шулар белән алыштырылалар. Шул вакыттан алып борынгы культураларда ишәкләр турында искәрмәләр бетә диярлек.

Кайвакыт ишәкләр ит, сөт һәм тире алу өчен кулланылган. Ишәк тиресе урта гасырлырда пергамент һәм барабаннар ясау өчен иң кулай дип саналган.

 

Альплардан төнъяктарак ишәкләр римлылар чорыннан алып кына очрый башлаганнар.

Оставьте комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Договор-оферта. | Copyright © 2019 - Онлайн-школа «IDELIA». idelia-tatar.com. Все права защищены.

Политика конфиденциальности.

Соглашение об обработке персональных данных.

ИП Ахтямова С.И.